Urdaibaiko Biosfera Erreserba

Paradisu natural honen erdigunea Oka ibaia da. Berau, estuarioa bihurtzen da Kantaurian itsasotatu baino lehen. Hala, animalia- nahiz giza- bizitzaz beteriko paisaia ikusgarria sortzen da. Urdaibai muino txikiz inguratutako paduraz osatuta dago eta 23.000 hektarea inguru hartzen ditu; hegoaldean Oiz mendia du muga; ekialdean, Arbolitz punta, eta mendebaldean Matxitxako lurmuturra. Eremua iparraldetik ixteko, Izaro uharte polita dugu. Bere aberastasun naturalaz gain, Urdaibai historiaz beteta dago, 15.000 urtez Urdaibai Biosfera Erreserba moldatu duten 22 udalerritan sakabanatutako 45.000 biztanleen ekarpenei esker.

Herri mugimenduei esker baita, UNESCOk izendatu zuen Biosfera Erreserba. Urdaibai, aurreko mendetik zetorren dinamika garatzaileari jarraituz, 1968an, garai hartako Bizkaiko Diputazio Probintzialak “Mundakako itsasadarra ustiatzeko Plan Berezia” izeneko proiektua agindu zuen, Gernika eta Mundaka arteko lurrak lehortu eta urbanizatzeko proiektu erraldoia zen hura. Gertakari honek hain zuzen, eskualdeko bizilagunak batu zituen, Urdaibaiko itsasadarreko ekosistemen suntsipenari aurre egiteko.

Horrenbestez, Eusko Jaurlaritzak 1984an, Oka ibaiko bailara osoa MaB programan sartzeko proiektua aurkeztu zuen UNESCOn. Urte horren amaieran bertan, Biosfera Erreserba izendatu zuen UNESCOk, eta Urdaibai izena jarri zitzaion.

Aipatzekoa da gaur egun arte Urdaibai Biosfera Erreserba dela lege propioa duen Biosfera Erreserba-bakarra: 1989ko uztailaren 6an, Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren Babes eta Antolamendurako 5/1989 Legea, onartu zuen Eusko Legebiltzarrak. Lege horren bidez, araubide juridiko berezia ezarri zitzaion landa eremuari eta baita han egiten diren zenbait jarduerei.

Sailkapena:

Biosfera-erreserba

Udalerriak:

Bizkaia: Amorebieta-Etxano, Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz, Arrieta, Bermeo, Busturia, Elantxobe, Ereño, Gautegiz Arteaga, Gernika-Lumo, Ibarrangelu, Mendata, Morga, Muxika, Mundaka, Sukarrieta, Errigoiti, Forua, Kortezubi, Murueta, Nabarniz, Ajangiz, Arratzu.

Informazioa:

Urdaibaiko Biosfera Erreserbako Patronatua
San Bartolome auzoa, 35.
48350 Busturia (Bizkaia)
Telefonoa: 944 032 360
Emaila: urdaibai@euskadi.eus
Web gunea: www.turismourdaibai.com

Servicios:

Datos de interés:

Mundakako itsasadarra, Urdaibairen erdigunea

UNESCOk Biosfera Erreserba izendatu zuen 1984an, eta haren erdigunea Mundakako itsasadarra da. Ur geza eta ur gazia batzen dira itsasadar horren amaierako hareatzetan (12 km), Euskadiko hezegune garrantzitsuenean. Urtero, neguan batez ere, hegazti migratzaile hauek ikus daitezke bertan atseden hartzen: lertxun hauskarak, ubarroiak, txenadak, mokozabalak, antxetak eta lohi eta hondarretan lurperatuta edo erdi lurperatuta bizi diren animaliak jaten dituzten limoetako hegazti asko.

Urdaibaiko Biosfera Erreserba Oka ibaiaren arroan dago. Gernika-Lumo da inguru horretako herri nagusia, eta paisaia bikaina osatzen du landaguneko beste herri eta herrixkekin batera. Mundakako itsasadarra ikustea beti merezi du, itsasgora zein itsasbehera egon. Gainera, itsasadarraren alde banatan dago errepidea; Gernika-Lumo eta Bermeo lotzen dituena da bata, eta, Elantxobera bidean, Gernika-Lumo eta Laga batzen dituena bestea. Hortaz, hainbat ikuspegitatik begira diezaiokegu itsasadarrari.

Itsasertzean bertan, itsasadarraren ekialdean, Ogoño edo Atxurkulu lurmuturra dago eta ubarroi mottodunak eta belatz handiak bizi dira bertan. Kareharrizko haitz handiaren magalean, Laga, jende andana hartzen duen hondartza ederra, ageri da. Flora psamofilo, hareatza eta dunetako berezko landaretza, ikus daiteke bertan. Itsasadarraren bokalearen parean berriz, Izaro uhartea dago. Han, kaio hankahoriek eta lertxuntxo txikiek (orain gutxi sartutako espezieak) habia jartzen dute.

Itsasbehera dagoen orduetan, hondartza zabalak ageri dira bokalearen inguruan. Halaber, ibaian gora, Gautegiz-Arteagatik Kanalara doan bidean batez ere, balio ekologiko handiko padura ikus daiteke errepidetik bertatik.

Santimamiñeko kobazuloak eta Omako basoa

Bestalde, Urdaibaiko barrualdean, aipatu beharreko bi leku daude: Santimamiñeko kobazuloak (bisitarientzako itxita) eta Omako basoa. Kareharriaren higaduraren ondorioz inguru honetan sortu diren haitzuloak historiaurreko ehiztariek erabili zituzten, aterpe bezala. Horietako bat Santimamiñe dugu, Kortezubi herrian. Han, harpeetako artearen erakusgarri bikaina utzi ziguten gure arbasoek, ehizatu ohi zituzten animaliak pintatu baitzituzten. Beste zenbait haitzulotan, berriz, gure aurrekoek utzitako materialak (hezurrak eta tresnak) aurkitu dituzte.

Inguruetan, Omako baso liluragarria dago. Artearen eta naturaren arteko harreman berria ezarri zuen Agustin Ibarrola artistak bertan, hainbat pinu margotu eta bizia emanda. Hala, mihise erraldoia egin zuen, ibilian eta perspektibekin jolasean bisitariak berriz osa dezakeen mihisea.

Oharrak

Baimenduta dagoen lekuetan egin daiteke arrantza, betiere arauak errespetatuz.

Urdaibaiko mendigunea ez dago pertsona ezinduentzat egokituta.

Fauna

Kantaurialdean, balio ekologiko handiko habitata osatzen dute Urdaibaiko Biosfera Erreserbako paduran dauden kanalek zein lohi (itsasbeheran ikus daitezke) eta lezka gune zabalek.

Zalantzarik gabe, azpimarratzekoa da naturguneak uretako hegaztien migrazio-bidean duen garrantzia. Han aurki daitezkeen zenbait espezie (mokozabala, esate baterako) desagertzeko arrisku handian daude. Dena den, padurako ur horietan hegazti-talde askori beha dakioke: zangaluzeei, anatidoei, arrano arrantzale eta beste harrapari batzuei, lezkariei, ardeidoei, txenadei, kaioei eta aliotei, besteak beste.

Udazken oro, irailean, hegaztiek bidaia luzea hasten dute, eta itsasadarra leku paregabea izaten da, kataloxak eskuetan, hegazti horiek euren joanean ikusteko.

Flora

Itsasadarretik inguruneko paisaiari begiratuta, kolore berde iluneko landaredi itxia duten erliebe batzuk ikusiko ditugu, batez ere eskuinaldeko ertzean (Atxarre-Ereñozar). Kantabriako artadiek eta zuhaixka txikiek estaltzen dituzte kareharrizko gailur horiek.

Landaredi mota hori ohikoa da mediterranear eremuan, baina ez hemen, atlantikoan. Halere, lurrak harkaitzez beteta daude eta lehorrak dira. Horrez gainera, ez dira nekazaritzarako inoiz erabili, eta, hain zuzen, horrelako lurretan errotzen dira mota horretako landareak.

Kokapena eta ostatuak inguruan

Sarbidea: Bilbotik, N-634 errepidetik abiatuta, BI-635 Zornotza eta Bermeo lotu eta Biosfera Erreserba iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duen bidea har dezakegu. BI-631 errepideak, berriz, Mungia eta Bermeo batzen ditu mendebaldetik.

Garraio publikoa: Autobusez: Bizkaibuseko hainbat autobus iristen dira inguru horretara:Lekeitio/Elantxobe/ Gernika-Lumo/Bilbo
Gernika-Lumo/Bilbo
Bermeo/ Gernika-Lumo/Bilbo
Bermeo/Bakio
Bermeo/Mungia/Derio/Barakaldo
Gernika-Lumo/Gamiz-Fika/Mungia
Lekeitio/Aulestia/ Gernika-Lumo/Bilbo

Trenez: Bilbo-Bermeo EuskoTreneko trenak geltokiak ditu Gernika-Lumon, Busturian, Mundakan eta Bermeon.

Itsasoz: Ferrya (Mundaka eta Sukarrietatik Laga eta Laidako hondartzetara joan gaitezke udan).
Aparkalekua: Biosferaren Erreserba osatzen duten udalerrietan eta inguruetan aparkaleku ugari daude, ordaintzekoak eta doakoak. Autoa horietako batean utzita, edo garraiobide publikoa (trena, autobusa edota ferrya) erabiliz bertaraino joanda, hainbat ibilaldi egin ditzakegu oinez zein bizikletaz inguruetatik, zein baino zein ederragoak.